ODKRYCIA: ­čĹŻ clipping. ÔÇ×Splendor and MiseryÔÇŁ LP (2016) ­čĹŻ

[7 grudnia 2019]

W pewnych kr─Ögach fakt, ┼╝e do dzi┼Ť nie zna┼éam tego albumu pewnie zosta┼éby odebrany z pob┼éa┼╝aniem. W innych, bli┼╝szych moim muzycznym nawykom, nikt nic o tym albumie nie s┼éysza┼é. Nie wiem, do kt├│rego kr─Ögu nale┼╝ycie, ale pozw├│lcie mi tutaj napisa─ç ma┼é─ů laurk─Ö, bo jest czemu wystawia─ç laurk─Ö.

Trzech pan├│w stoj─ůcych za projektem ÔÇ×clipping.ÔÇŁ stworzy┼éo muzyczne dzie┼éo narracyjne, opisuj─ůce nieoczywist─ů mi┼éo┼Ť─ç pomi─Ödzy cz┼éowiekiem, kt├│ry jako jedyny prze┼╝y┼é bunt na statku wioz─ůcym niewolnik├│w i sztuczn─ů inteligencj─ů zarz─ůdzaj─ůc─ů owym statkiem. Wi─Ökszo┼Ť─ç utwor├│w reprezentuje punkt widzenia sztucznej inteligencji, jednak g┼é├│wnym bohaterem jest tu zdecydowanie cz┼éowiek ÔÇô m─Ö┼╝czyzna znany wy┼é─ůcznie jako ÔÇ×cargo 2331ÔÇŁ – oraz stoj─ůce przed nim dylematy: jak ┼╝y─ç w ca┼ékowitej samotno┼Ťci, ze ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů, ┼╝e powr├│t do domu jest niemo┼╝liwy? Jak poradzi─ç sobie w bezmiarze kosmosu? I czy w og├│le warto sobie ÔÇ×radzi─çÔÇŁ w takiej sytuacji, czy mo┼╝e jednak sobie odpu┼Ťci─ç?

Brzmi jak streszczenie powie┼Ťci science-fiction? Tak. Ale chyba nie b─Ödzie dla was zaskoczeniem, je┼Ťli wam powiem (przypomn─Ö?), ┼╝e muzyka jak najbardziej mo┼╝e przekazywa─ç narracje, spekulacje i fantazje. Po pierwsze, s┼éowa piosenek nios─ů w sobie dok┼éadnie tyle tre┼Ťci, ile umiej─ů w nie wpisa─ç tek┼Ťciarze. Je┼Ťli kto┼Ť ma pomys┼é na opowie┼Ť─ç, do┼Ť─ç talentu i ch─Öci, zapisanie jej w formie piosenek nie sprawi mu ┼╝adnego problemu. Tak w┼éa┼Ťnie powstaj─ů albumy koncepcyjne. Po drugie, kompozycje r├│wnie┼╝ mog─ů stanowi─ç istotny element uk┼éadania narracji. Dob├│r odpowiednich instrument├│w i efekt├│w d┼║wi─Ökowych, odpowiednia modulacja wokalu, dopasowanie melodii do przekazu ÔÇô wszystkie te zabiegi kompozycyjne jak najbardziej przek┼éadaj─ů si─Ö na odbi├│r oraz interpretacj─Ö muzyki, podobnie jak zabiegi monta┼╝owe i uj─Öcia przek┼éadaj─ů si─Ö na odbi├│r film├│w. I jestem g┼é─Öboko przekonana, ┼╝e muzyka mo┼╝e sama w sobie by─ç SF, albo fantasy, albo wieloma innymi formami. [Dygresja 1: wybacz mi, Krystyno Holistycka, ale b─Öd─Ö obstawa─ç przy swoim, ┼╝e w muzyce d┼║wi─Ök stoi na r├│wni ze s┼éowem ;)]

W przypadku ÔÇ×Splendor and MiseryÔÇŁ, opowie┼Ť─ç scence-fiction tworzona jest poprzez pomieszanie industrialnych, minimalistycznych podk┼éad├│w, nad kt├│rymi g├│ruje szybki i techniczny rap, imituj─ůcy ch┼é├│d my┼Ťlenia sztucznej inteligencji, z nieco bardziej ÔÇ×ucz┼éowieczonymiÔÇŁ fragmentami, prowadzonymi przez plemienne grooveÔÇÖy i motywy pochodz─ůce z niechlubnej tradycji muzyki niewolnik├│w w USA. [Dygresja 2: poprzez s┼éowo ÔÇ×niechlubnaÔÇŁ chce wyrazi─ç sw├│j smutek i pot─Öpienie, ┼╝e w og├│le ktokolwiek w historii uzna┼é, ┼╝e niewolnictwo jest dobrym pomys┼éem i przez to zmusi┼é grube tysi─ůce do egzystencji, w kt├│rej ta tradycja powsta┼éa. Gdyby┼Ťmy mieli do wyboru dwa ┼Ťwiaty: jeden bez bez gospel i bluesa, a drugi bez niewolnictwa, to chyba wszyscy wybraliby┼Ťmy ten drugiÔÇŽ PRAWDA?] W ten spos├│b powstaje pewnego rodzaju dialog mi─Ödzy A.I., narratorem(k─ů?) wi─Ökszej cz─Ö┼Ťci albumu i ÔÇ×┼éadunkiem 2331ÔÇŁ, kt├│ry r├│wnie┼╝ od czasu do czasu zabiera g┼éos. Nawet te ÔÇ×ludzkie” utwory s─ů jednak zanurzone w zimnych, elektronicznych dronach basowych, cz─Östo towarzysz─ů im te┼╝ zak┼é├│cenia. To nadaje ca┼éej opowie┼Ťci sp├│jno┼Ťci i znakomicie wsp├│┼égra z przyj─Öt─ů konwencj─ů science fiction.

Tyle, je┼Ťli chodzi o opis albumu. Dla porz─ůdku dodam, ┼╝e jestem nim zachwycona: muzyczne podk┼éady s─ů idealnie skomponowane i precyzyjnie wywo┼éuj─ů w s┼éuchaczach (a przynajmniej w tej jednej s┼éuchaczce) zamierzone przez tw├│rc├│w emocje. Na pewno te┼╝ tu pomaga fakt, ┼╝e industrial jest mi┼éy mojej duszy. Co prawda wola┼éabym wi─Öcej melodyjnych wokali a mniej rapu, ale to wy┼é─ůcznie kwestia moich wyuczonych preferencji. Rapom nie mo┼╝na nic tu zarzuci─ç, wr─Öcz przeciwnie. S─ů rytmiczne, przekazuj─ů bardzo du┼╝y procent narracji, a Daveed Diggs nawija czasem tak szybko, ┼╝e podejrzewam go o bycie robotem. Albo wampirem. W ka┼╝dym razie istot─ů, kt├│ra nie potrzebuje tlenu. Sama historia te┼╝ mnie wci─ůgn─Ö┼éa i na pewno b─Öd─Ö wraca─ç do tego kr─ů┼╝ka chocia┼╝by po to, by rozkmini─ç wszystkie niuanse narracji, kt├│re mimo trzeciego przes┼éuchania pozostaj─ů dla mnie niejasne.

Ale to wcale nie moje wra┼╝enia s─ů w ÔÇ×Splendor and MiseryÔÇŁ najwa┼╝niejsze. Du┼╝o ciekawsze s─ů odczytania, kt├│re mo┼╝na z tej p┼éyty wyci─ůgn─ů─ç. Sam fakt, ┼╝e dowiedzia┼éam si─Ö o niej na konferencji po┼Ťwi─Öconej science fiction powinien tu stanowi─ç pewn─ů podpowied┼║ ­čÖé Erik Steinskog omawia┼é go z punktu widzenia afrofuturyzmu, wskazuj─ůc, ┼╝e podr├│┼╝ g┼é├│wnego bohatera przez kosmos bardzo przypomina podr├│┼╝e pierwszych niewolnik├│w do Stan├│w Zjednoczonych: uprowadzeni przez bardziej zaawansowan─ů technologicznie cywilizacj─Ö ludzie zmuszeni s─ů do podr├│┼╝y do ca┼ékowicie obcego ┼Ťwiata, w kt├│rym stan─ů si─Ö sprowadzon─ů do mi─Ösa si┼é─ů robocz─ůÔÇŽ Nie b─Öd─Ö tutaj streszcza─ç ca┼éego wyk┼éadu, poniewa┼╝ prawdopodobnie jego tre┼Ť─ç zostanie utrwalona w jakiej┼Ť przysz┼éej publikacji. Ale polecam w tym miejscu ksi─ů┼╝k─Ö Steinskoga o afrofuturystycznej muzyce, ÔÇ×Afrofuturism and Black Sound StudiesÔÇŁ. Nie, jeszcze jej nie czyta┼éam, ale po tym wyk┼éadzie kupi┼éabym od faceta wszystko, co napisa┼é. Tak m─ůdrze m├│wi┼é. Co wi─Öcej, w wyst─ůpieniu potwierdzi┼é moj─ů intuicj─Ö odno┼Ťnie tego, ┼╝e muzyka mo┼╝e by─ç opowie┼Ťci─ů i mo┼╝e by─ç science-fiction, wi─Öc… [Dygresja 3: w por├│wnaniu z nim m├│j warsztat do analizy muzyki jest tak marnyÔÇŽ Ale mam do czego aspirowa─ç :)] W ka┼╝dym razie dla os├│b, kt├│re niekoniecznie swobodnie poruszaj─ů si─Ö w muzyce afroameryka┼äskiej, albo po prostu dla ludzi zainteresowanych SF ta pozycja mo┼╝e by─ç bardzo warto┼Ťciowym przewodnikiem.

Pozwol─Ö te┼╝ doda─ç od siebie ÔÇô w┼éa┼Ťnie odkry┼éam, ┼╝e pisz─ůcy dla Medium Ruben Ferdinand te┼╝ na to wpad┼é… ÔÇô ┼╝e nie bez powodu w tym albumie wracaj─ů motywy przypominaj─ůce religijne pie┼Ťni niewolnik├│w. [Ciekawostka! Te pie┼Ťni, kt├│re ewoluowa┼éy w dzisiejsze gospel, w czasach niewolnictwa cz─Östo s┼éu┼╝y┼éy za kt├│re tak naprawd─Ö cz─Östo by┼é szyfrem, kt├│ry pomaga┼é niewolnikom umawia─ç tajne spotkania.] Przypuszczam te┼╝, ┼╝e to nie s─ů jedyne odniesienia zakodowane w ÔÇ×Misery and SplendorÔÇŁ, ale zanim je odkryj─Ö wszystkie, musz─Ö troch─Ö poczyta─ç i troch─Ö go pos┼éucha─ç. Do czego i was zach─Öcam! Bo jak si─Ö okazuje, album clipping. stanowi nie tylko przyjemno┼Ť─ç estetyczn─ů i zaspokojenie g┼éodu na sci-fi, ale te┼╝ jest dobrym daniem dla m├│zgu. Nic dziwnego, ┼╝e zesp├│┼é zosta┼é nominowany do Hugo Award w 2017 roku. Dwa razy.

Lista link├│w!
­čĹŻ Analiza Rubena Ferdinanda: https://medium.com/@urbanfriendden/a-little-analysis-of-clipping-s-splendor-misery-2016-a4819ff92408
­čĹŻ Ksi─ů┼╝ka Erika Steinskoga: https://www.palgrave.com/gp/book/9783319660400 . Jest tak absurdalnie droga, ┼╝e sam autor mi radzi┼é zaczeka─ç na kolejny Cyber Week z kupnem, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e warto mie─ç j─ů w pami─Öci.
­čĹŻ Recenzja albumu z Pitchforka, nieco r├│wnowa┼╝─ůca moje zachwyty: https://pitchfork.com/reviews/albums/22344-splendor-misery/#
­čĹŻ Je┼Ťli kto┼Ť chce wiedzie─ç, jak fajn─ů konferencj─Ö straci┼é, niech przeczyta program: http://senses-sf.pl/wp-content/uploads/2019/12/Conference-program-booklet-A4.pdf Niestety nie zg┼éosi┼éam na ni─ů nic, bo by┼éam zaj─Öta po┼╝al si─Ö borze magistrem. Ech. Nast─Öpnym razem. A tak troch─Ö obok tematu: absolutnie nie rozumiem, czemu konferencje naukowe nie s─ů nag┼éa┼Ťniane i nie gromadz─ů t┼éum├│w. Kto┼Ť z was to rozumie?

Skomentuj

Wprowad┼║ swoje dane lub kliknij jedn─ů z tych ikon, aby si─Ö zalogowa─ç:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystaj─ůc z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmie┼ä )

Zdj─Öcie z Twittera

Komentujesz korzystaj─ůc z konta Twitter. Wyloguj /  Zmie┼ä )

Zdj─Öcie na Facebooku

Komentujesz korzystaj─ůc z konta Facebook. Wyloguj /  Zmie┼ä )

Po┼é─ůczenie z %s